Geplaatst op

Van Austerlitz tot Waterloo

Puttertjes | doorborduren in korte columns

Over kunst en erfgoed met tips

PuttertjesTour 19 Napoleon van Austerlitz tot Waterloo


Van Austerlitz tot Waterloo


 


scroll direct naar tentoonstellingen en activiteiten, klik hier…

Waarom wil een verzamelaar graag een paar pistolen van de keizer aan zijn collectie toevoegen? En zijn die nog verkrijgbaar? Het verhaal gaat dat Napoleon met meerdere pistolen sliep omdat hij continue bedreigd werd. De Napolenmanie blijft de gemoederen bezighouden, en er schijnt genoeg te koop te zijn. De in 1821 overleden Napoleon Bonaparte bracht zijn laatste jaren in ballingschap door op Sint-Helena. Op die plek dicteerde hij aan een Franse generaal het verhaal van de ‘Driekeizerslag’ bij Austerlitz.

Austerlitz? Dat is toch een dorpje onderaan de Utrechtse Heuvelrug bij Zeist. Dé plek met herinneringen aan lange dagen in de speeltuin, dé plek waar mensen door de bossen dwalen en de Pyramide beklimmen naar de obelisk. Dé plek waar je chocomel kan drinken en ijs in bolletjes kan eten, hét favoriete gerecht van Napoleon? Waarom heet die plek Austerlitz?

Napoleon versloeg in 1805 tijdens de veldslag bij Austerlitz (nu Slavkov u Brna in Tsjechië) de Oostenrijkse en Russische legers. Het is een van de grootste overwinningen van de Franse keizer, en hij werd hiermee in een klap geloofwaardig. Ter herinnering aan deze overwinning zijn tal van plaatsen naar die locatie genoemd, waaronder het Parijse station Gare d’ Austerlitz, én Austerlitz bij Zeist.

Napoleon greep na de overwinning bij Austerlitz de kans om de basis te leggen voor een samenleving zoals wij die vandaag kennen. Een maatschappelijke situatie die niet meer gekoppeld is aan godsdienst, met een gezonde verhouding tussen kerk en staat. En ook is sindsdien iedereen gelijk voor de wet. Dat weet je toch niet als je als kind op zondag met je ouders in de speeltuin bent, en volop geniet van vrijheid en chocomel met ijs. Is dat waar Austerlitz eigenlijk voor staat? Het monument is recentelijk in ere hersteld. Ga kijken met andere ogen.

Onlangs bood een Parijse galerie een 74 pagina’s tellend manuscript over de slag van Austerlitz (gedicteerd door Napoleon aan zijn generaal) te koop aan. Voor maar liefst 1 miljoen Euro! ‘In het verslag wordt onder andere beschreven welke tactieken Napoleon toepaste om zijn tegenstanders te doen geloven dat de Franse troepen verzwakt waren. Ook geeft hij een inkijkje in de voorbereidingen op de zogenoemde ‘Driekeizerslag’ en de gevechten zelf.’

Op 5 mei 2021 was het de 200ste sterfdag van Napoleon, en er wordt dit jaar op diverse plaatsen aandacht aan besteed. Wat bracht Napoleon Nederland en België? En hoe kunnen we dat spoor volgen? Tijdens een bezoek aan Naarden Vesting kregen wij als kind al mee wat de Franse troepen in Naarden uitspookten, en werd ons de vraag gesteld hoe het kwam dat Napoleon de achternaam Bonaparte kreeg. En nog worden er in de vesting evenementen georganiseerd gerelateerd aan Napoleon.

Maar de ernst van de zaak begon pas door te dringen toen wij in Antwerpen woonden en bijna dagelijks op Het Eilandje rondzwierven, in die tijd een verlaten rafelrand van de stad. Door de strategische ligging van Antwerpen langs de Schelde transformeerde Napoleon die plek tot de belangrijkste oorlogshaven van zijn keizerrijk, ‘een geladen pistool gericht op het hart van Engeland’. Liet hij hiervoor niet in 1803 een hele volkswijk platleggen?

De keizerlijke vloot is nooit helemaal uit de verf gekomen. Na de beruchte Slag bij Waterloo in 1815 verdween Napoleon van het toneel. Op de plaats van de geplande ‘oorlogshaven’ werd een begin gemaakt met de bouw van een nieuwe moderne zeehaven. De wereldhaven is inmiddels verplaatst en opgeschoven tot aan de grens met Nederland, en Het Eilandje raakte in verval. Tot projectontwikkelaars er hun oog op lieten vallen.

Tijdens ons acht jaar durende verblijf in Antwerpen was het ‘onze’ plek. Wij struinden rond tussen de oude verlaten gebouwen, en onder onze blik voltrok zich een complete metamorfose. Pakhuizen werden hippe lofts, er kwam een grote jachthaven, luxe appartementen, nieuwe musea en plannen voor nog meer kunst en erfgoed. Tussen het Bonapartedok en het Willemdok verrees het MAS, Museum Aan de Stroom. Bonapartedok? Het MAS? Jawel, klim bovenop het MAS en kijk uit over de Schelde richting Engeland.

Maar hoe zat het ook alweer met Napoleon en kunst? Heeft hij niet her en der kunst ‘geleend’ voor zijn Musée Napoléon, nu Het Louvre? Nadat Napoleon in 1815 was verslagen, werd de geroofde kunst teruggeëist door de betreffende landen. Echter kwam het niet meer terecht in de privécollecties van koningen en prinsen, de kunstwerken werden ondergebracht in openbare musea. Was dit het begin van de nationale musea in de meeste Europese landen, waaronder het Rijksmuseum in Amsterdam?

De ‘hoeder’ van de kunsten, die zelf in zijn leven naar schatting 120 hoeden heeft gedragen en waarvan er nog enkele zijn bewaard gebleven, wordt op dit moment geëerd met nieuwe tentoonstellingen waaronder ‘Napoleon – De mythe voorbij’, in Luik-Guillemins, en ‘Napoleon: van Waterloo tot Sint Helena, het ontstaan van de legende‘, in het Memoriaal van de Slag van Waterloo 1815. Bezoek de exposities, volg het spoor van Napoleon in Nederland en België, en beleef het verhaal opnieuw, maar nu met de blik van hedendaagse tentoonstellingsmakers. Want is regeren naast vooruitzien niet vooral ook terugkijken? En…klim op het MAS.

Napoleon, met Johan Op de Beeck

Podcastreeks | Klara

Beluister de achtdelige Klara-podcastreeks ‘Napoleon’, zeer boeiend verteld door Johan Op de Beeck, Belgisch auteur en voormalig journalist en nieuwspresentator. Ontdek de verhalen uit een hele reeks door Johan Op de Beeck geschreven boeken over Napoleon Bonaparte. Kom echt alles te weten… klik hier…

doorlopend in 2021


Podcast Klara Napoleon'door Johan Op de Beeck afb Cover boek Johan Op de Beeck Napoleon deel 1 van strateeg tot keizer

top

Napoleon de mythe voorbij

Tentoonstelling | Europa Expo Gare Liège Guillemins

Nieuwe grote tentoonstelling in de museumruimte van het station Luik-Guillemins. De tentoonstelling van bijna 3000 m² dompelt je onder in een cultureel avontuur dat de vele facetten van Napoleon Bonaparte onthult. Ontdek de belangrijke momenten die van hem een indringende persoonlijkheid en legende maakten. Honderden originele stukken in een indrukwekkende setting illustreren het ongelofelijke leven van Napoleon Bonaparte. Lees meer…

te zien tot 9 januari 2022


Expo Luik-guillemins - europa expo Affice Napoleon voorbij de mythe View of the show © Europa Expo

top

Memoriaal van de Slag van Waterloo 1815

Tentoonstelling | Beleving | Verdieping

Herbeleef de slag aan de hand van uniformen, historische voorwerpen, interactieve kaarten, een unieke 3D-film. Ontdek het gigantische doek van het Panorama, 110 meter lang en 12 meter hoog! Beklim de 226 treden van de heuvel naar de Leeuw, en kijk naar het slagveld. Lees meer…

doorlopend in 2021

Napoleon: van Waterloo tot Sint Helena, het ontstaan van de legende

Het Memoriaal van de Slag van Waterloo presenteert een grote tentoonstelling naar aanleiding van de tweehonderdste verjaardag van de dood van Napoleon I. Het is samengesteld uit talrijke stukken uit grote instellingen en particuliere collecties. Lees meer…

te zien tot 17 oktober 2021


Het Mémorial 1815 museum over de Slag bij Waterloo afb campagnebeeld expositie van Waterloo tot Sint Helena

top

Wellington Museum | Waterloo

Tentoonstelling

Ontdek het verhaal van De hertog van Wellington, de man die Napoleon versloeg, en bezoek de tentoonstelling Het Keizerrijk in Playmobil®. Lees meer…

tentoonstelling tot 5 september 2021

Wellington Museum Expositie Het Keizerrijk in Playmobil® afb campagnebeeld museum en logo Napoleon Jaar 2021

top

Pyramide van Austerlitz

Beleving en achtergrond

Waarom staat er een Pyramide in Austerlitz bij Zeist? Bekijk het verhaal van De Pyramide van Austerlitz van dichtbij, in het midden Nederland. Lees meer…

Bezoekerscentrum, familiespeurtocht, wandelen, restaurant en speeltuin. Lees meer...

doorlopend in 2021


Louis-Pierre Baltard - Reproduction of an engraving of Baltard in the book De piramide van Austerlitz by P.J. Frederiks in 1895 Auguste Frédéric Louis Viesse de Marmont afb wikipedia en familiespeurtocht

top

Fort Napoleon | Oostende

Tentoonstelling | Doe-expo

Beleef het gloednieuwe verhalenparcours langs de geschiedenis van Fort Napoleon in Oostende, bezoek het fort. Lees meer…

doorlopend in 2021


Fort Napoleon Oostende Expositie de waanzinnige boomhut af campagnebeeld tentoonstelling

top

Napoleon en Naarden

Tentoonstelling | Nederlands Vesting Museum

Naarden en Het Nederlands Vestingmuseum hebben een bijzondere band met Napoleon Bonaparte: Op 21 oktober 1811 inspecteerde de Franse Keizer Naarden-Vesting, tijdens zijn bezoek aan Nederland. Lees meer…

Het Nederlands Vestingmuseum organiseert regelmatig evenementen gerelateerd aan Napoleon; zo is elke derde zondag van de maand Schuttersdag, waarbij de kanonniers van het museum, gekleed in uniformen van het Nederlands leger uit 1814, demonstraties verzorgen en kanonnen afvuren uit de Napoleontische tijd.

doorlopend in 2021

Nederlands Vesting Museum Naarden Napoleon afb foto's Nederlands Vesting Museum

top

Napoleon en Antwerpen

Tentoonstelling | Beleving

Waarom wilde Napoleon Engeland eronder krijgen? Tijdens de Napoleontische Oorlogen (1804-1815) nam Groot-Brittannië het met een coalitie van andere landen op tegen Frankrijk. Daarom werd de haven Antwerpen door Napoleon uitgebouwd tot oorlogshaven, als buffer tegen Engeland; ‘een geladen pistool gericht op het hart van Engeland’. Lees meer…

Hoe liep dat af? Lees meer…

Napoleon liet de dokken aanleggen die nu Bonapartedok (‘le Petit Bassin’) en Willemdok (‘le Grand Bassin’) worden genoemd. Tussen de twee dokken verrees 10 jaar geleden het MAS Museum aan de Stroom. Het gebouw is een ontwerp van Neutelings Riedijk Architecten. Lees meer…

doorlopend in 2021


10 jaar MAS Museum aan de Stroom Antwerpen afb campagnebeeld

top

MAS | Het Eilandje

Beleving en verdieping

Ontdek het verhaal over het eilandje en Napoleon, en nog veel meer Napoleonverhalen via de website van Tim Debroyer. Lees meer…

In 2023 zal op het Droogdokkeneiland, in de bocht van de Schelde, het nieuwe museum voor maritieme geschiedenis geopend worden. Bezoek nu ook op Het Eilandje het Red Star Line Museum en het Havenhuis. Lees meer…

doorlopend in 2021

top

Paleis op de Meir

Tijdelijke openstelling

Het Paleis op de Meir wekte de aandacht van keizer Napoleon. Hij kocht het in 1812 en liet de salons verfraaien en inrichten met Franse empiremeubels die hij uit Frankrijk en uit het Paleis op de Dam in Amsterdam liet komen. Napoleon verbleef echter nooit in het paleis. Tijdens zijn ballingschap op Elba kwam het in handen van zijn aartsrivaal tsaar Alexander I, die er in 1814 zijn intrek nam.

Op dit moment is het Paleis tijdelijk opengesteld voor publiek. De originele meubels van Napoleon zijn van de zolder gehaald en uitgestald zoals die destijds de vertrekken sierden. Boek een ticket voor een bezoek. Klik hier…

te bezoeken t/m 30 juni 2021

top

Museum voor Schone Kunsten

Verdieping – Beleving

De gebouwen van het voormalige minderbroederklooster aan de Mutsaertstraat in Antwerpen werden door Napoleon ter beschikking gesteld aan de stad ‘om een ​​tekenschool en een museum in te plaatsen’. Tot op de dag van vandaag huist de kunstacademie op deze plek. Lees meer…

De museumcollectie diende als voorbeeld voor studenten. Maar toen de Fransen Antwerpen leegroofden, vertrok veel kunst uit de Academie, kerken en musea richting Parijs. Na de Slag bij Waterloo in 1815 kwamen de geroofde kunstwerken weer terug, en kregen o.a. een plek in het museum van de Academie in de Mutsaertstraat. In 1890 verhuist het museum naar de huidige locatie op het Antwerpse Zuid. Lees meer…

Op dit moment wordt het museum verbouwd. De historische schil krijgt een moderne kern. Zo komen zowel de klassieke als moderne collecties nog beter tot hun recht. Neem alvast een kijkje, klik hier…

doorlopend in 2021


KMSKA Antwerpen Kaan architecten Artes KMSKA Video by Media Mixer Content in Motion

top

Kasteel van Laken

Tijdelijke openstelling

Het kasteel van Laken voorheen kasteel van Schoonenberg (1781), was verkocht en bestemd voor de sloop. Napoleon geeft in 1804 het bevel om de sloop stil te leggen, hij wil het kopen. Het liet het kasteel herstellen en voorzien van Franse meubelen. Ook kwam er een bibliotheek.

Het Kasteel van Laken is voornamelijk een woonkasteel en de residentie van koning Filip en koningin Mathilde met hun gezin. Lees meer…

In de lente worden de Serres van Laken gedurende een drietal weken opengesteld voor het publiek. Die honderd jaar oude traditie wordt nog steeds behouden. Lees meer…

t/m 6 juni 2021 zijn de grootste serres en een flink deel van de paleistuin toegankelijk

top

Paleis op de Dam

Tentoonstelling en beleving

Napoleon besloot in 1806 een eind te maken aan de Bataafse Republiek omdat hij een sterk gezag wenste in de strategisch gelegen Nederlanden. Lodewijk Napoleon (1778-1864), de jongere broer van Napoleon, werd tot koning van Holland benoemd. Hij was de eerste bewoner, samen met zijn vrouw Hortense de Beauharnais, van het paleis op de Dam. In 1808 liet hij het Amsterdamse stadhuis ombouwen tot privé paleis. Lees meer…

Lodewijk koos ervoor om zijn paleis in te richten in de empirestijl: een luxueuze keizerlijke interieurstijl, ontwikkeld aan het hof van Napoleon. De keizer hielp mee de stijl te bedenken en informeerde geregeld naar de productie van meubilair en kunst. Lees meer…

Tijdens zijn verblijf in Nederland verhuisde Lodewijk Napoleon kunstcollecties naar het Paleis op de Dam. In 1809 opende het Koninklijk Museum op de bovenverdieping van het paleis, en het is de basis voor de collectie van het latere Rijksmuseum. Lees meer…

Het Koninklijk Paleis Amsterdam is het officiële ontvangstpaleis van Koning Willem-Alexander. Daarnaast is het Paleis zoveel mogelijk geopend voor bezoekers. Lees meer…

Bezoek het paleis nu ook online, klik hier…

te zien in 2021


Façade Koninklijk Paleis Amsterdam Foto onbekend Burgerzaal Koninklijk Paleis Copyright Koninklijk Paleis Amsterdam
top

Rijksmuseum | Amsterdam

Beleving

Op 19 november 1798 besloot de regering naar Frans voorbeeld een nationaal museum op te richten. Op 31 mei 1800 opende deze Nationale Kunstgalerij voor het eerst zijn deuren in Huis Ten Bosch in Den Haag. In 1808 stond Lodewijk Napoleon aan het roer van het Koninkrijk Holland. Hij verhuisde de collecties naar naar het Paleis op de Dam in Amsterdam, de nieuwe hoofdstad. In 1876 startte de bouw van het huidige Rijkmuseum dat in 1885 officieel werd geopend. Lees meer…

In het Rijksmuseum hangt een portret van Lodewijk Napoleon en een portret van zijn vrouw Hortense. Lees meer…

doorlopend in 2021

afbeeldingen -Eregalerij (3) - Erik Smits - 2015 Rijksmuseum - 2014 - John Lewis Marshall - 05 (JPEG)

top

Napoleon in België

Verdieping

Gustave Maison, Anne Van Ypersele de Strihou, Paul Van Ypersele de Strihou | Lannoo Uitgeverij

Lees het boeiende en gedetailleerde verhaal over Napoleons bezoeken aan Antwerpen, Gent, Oostende, Luik en vele andere plaatsen in België. Een boek met veel illustraties. Lees meer…

doorlopend in 2021


Napoleon in Belgie Gustave Maison, Anne Van Ypersele de Strihou, Paul Van Ypersele de Strihou Lannoo Uitgeverij afb uit boek

top

Napoleon in Nederland

Verdieping

In september en oktober 1811 bezocht Napoleon de Nederlandse gebieden. Tussen het moment waarop hij bij Cadzand het tegenwoordige Zeeland binnenkwam, en de dag waarop hij bij Grave het land richting Duitsland verliet, bezocht hij ongeveer veertig plaatsen waaronder  Breskens, Vlissingen, Veere, Terneuzen, Hellevietsluis, Dordrecht, Amsterdam, Alkmaar, Utrecht, Zeist en Den Helder. Lees meer…

In 2011 verscheen het bij uitgever ThemaTijdschrift de 6-delige serie ‘Napoleon in Nederland’. Lees meer…

Ontdek de Napoleon-boeken in de bibliotheek. klik hier…

doorlopend in 2021


6-delig Thema Tijdschrift, 2011 Napoleon in Nederland

top

Overzicht van alle actuele en lopende tentoonstellingen in Nederland en Vlaanderen | Druk op de knop

Naar een museum | Actuele tentoonstellingen | Nu te zien in Nederland en Vlaanderen


Nieuwste boven | Dagelijks bijgewerkte lijst van exposities in Nederland en Vlaanderen | Druk op de knop

Nieuwste boven | Nieuwe tentoonstellingen en exposities in Nederland en Vlaanderen


Zoek op plaats van A tot Z | 500 plaatsnamen in Nederland en Vlaanderen | Druk op de knop

Zoek op plaats naar tentoonstellingen, musea, galeries en exposities in Nederland en Vlaanderen


Zoek op naam van A tot Z | meer dan 1000 musea, galeries en tentoonstellingsruimtes in Nederland en Vlaanderen | Druk op de knop

Museum en galerie zoeken op naam Overzicht musea en galeries van a tot z in Nederland en Vlaanderen


Virtuele exposities en museum tours | Ontdek digitaal collecties, kunst en erfgoed en bijzondere verhalen | Druk op de knop

Virtuele Museum Tour VMT Ontdek musea en kunst digitaal Wandel virtueel door museum, galerie en expositieruimte


Kindertentoonstellingen | Familietentoonstellingen | Druk op de knop

Kindertentoonstellingen | Kunst kijken met kinderen | Museum jeugd


Overzicht Puttertjes | Korte verhalen over kunst en erfgoed met tips | Druk op de knop

Tentoonstellingen | Exposities | Kunst | Erfgoed Musea | Nu te zien


Cultuurtips | Museumrecensies | Museumresencent | Tentoonstellingen | Kunst en erfgoed nu te zien←tentoonstellingsagenda

←zoek museum | galerie

←zoek op plaats

←kinderen | jeugd

←nieuwste boven

←puttertjes


2016-2021 Puttertjes©