Geplaatst op

Over de muur

Puttertjes | doorborduren in korte columns

Tour-puttertjes zijn korte verhalen over kunst en erfgoed die zowel virtueel als werkelijk bezocht en beleefd kunnen worden.

Tour 8 over kunst en erfgoed


Over de muur…



Op Sint-Maarten, 11 november 2020, zijn musea en tentoonstellingsruimten gesloten. Middenin de tweede lockdown kijken we reikhalzend uit naar andere tijden, en ik luister naar de podcast van René de Kam (de Nederlandse Bart van Loo). René de Kam is conservator stadsgeschiedenis bij het Centraal Museum in Utrecht, schrijver van het boek De ommuurde stad. Geschiedenis van een stadsverdediging en samensteller van de tentoonstelling met dezelfde naam. De podcast is een boeiend relaas over de Utrechtse stadsmuur en in mijn hoofd de maak ik een vergelijking; de vestingmuur van toen versus het hedendaagse ‘murenstelsel’. De vraag borrelt op; vechten we nog wel als mens tegen mens? Of is inmiddels de machine onze grootste vijand.

Wordt ‘oorlog’ vandaag de dag online uitgevochten, met informatie als wapen? Is het murenstelsel dat sociale media rondom gebruikers en hun zelf bij elkaar gesprokkelde data hebben opgetrokken te vergelijken met de Utrechtse vestingmuur? Wie controleert binnen deze ‘walled gardens’ onze toegang tot het digitale domein? De in 1529 door Utrechters zelf opgetrokken dwangburcht Vredenburg was een belangrijk onderdeel van de Utrechtse stadsmuur, niet alleen om de vijand buiten de deur te houden, maar óók om de burgers van de stad te controleren en te intimideren. Een aantal kanonnen stond letterlijk op de inwoners gericht. Gaan de ontwikkelingen nu sneller, en lopen we met het huidige veiligheidsvraagstuk niet constant achter de feiten aan?

Niets is minder waar, het is van alle tijden. René de Kam trok er met oud-NOS verslaggever Jeroen Wielaert op uit om een zestal podcasts te maken over de Utrechtse stadsmuur. In een boeiend en vermakelijk tweegesprek wordt het verhaal over het ontstaan van de muur vanaf 1122, het moment waarop Utrecht stadsrechten kreeg, tot nu uit de doeken gedaan. Duizend jaar vóór 1122 was Utrecht een Romeinse legerbasis, en Fort Castellum Traiectum bleef in hoge mate bepalend voor de ontwikkeling van de stad. En wat blijkt; de met het Romeinse fort als middelpunt gebouwde middeleeuwse vestingmuur, een infrastructureel bouwwerk van enorme omvang, was een continu achterhaald project. Want de inventieve mens vindt altijd weer iets nieuw uit.

De ommuurde stad raakt een snaar. Zelf lopen wij (BK, beeldend kunstenaar en echtgenoot en ondergetekende) bijna dagelijks op de vestingmuur van Woudrichem op steenworp afstand van ons atelierhuis. De riviersplitsing, waar de Merwede overgaat in de Waal en de afgedamde Maas, geeft een schitterend uitzicht op vestingstad Gorinchem aan de overkant, en Slot Loevestein gelegen op een landtong in de riviersplitsing. Dit is de plek waar scheepvaart (lees handel) verdedigd moest worden, en op die plek is Loevestein gebouwd. Kannonen staan nog altijd naar de rivier gericht, en het bronzen beeld van Jacoba van Beieren binnen de vesting Woudrichem was eerder al de aanleiding eens goed in het verhaal te duiken.

Jacoba van Beieren (1401- 1436, gravin van Holland, Zeeland en Henegouwen) is een belangrijke vrouw in de Nederlandse geschiedenis tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten, een strijd tussen adel en kooplieden in de 14e en de 15e eeuw. De Kabeljauwen wilden grotere steden en minder macht van de adel, en de Hoeken lieten graag alles bij het oude. De strijd werd met tussenpozen uitgevochten, en de Utrechtse stadsverdediging  beleefde in 1345 de lakmoesproef als Graaf Willem IV, graaf van Holland en Kabeljauw, met een leger van 30.000 man uitgerust met stormrammen, slingerblijdes en ribaudes (de eerste vuurwapens) de stad probeert te veroveren. Het Hoekse Utrecht hield moedig stand, dankzij de muur en een gedegen voorbereiding.

In Woudrichem komen de verhalen van René de Kam (De ommuurde stad) en Bart van Loo (De Bourgondiërs) samen in de figuur van Jacoba van Beieren. In de historische roman Jacoba, Dochter van Holland beschrijft Simone van der Vlugt hoe Jacoba van Beieren haar tijd ver vooruit was, en dat zij haar feministische ideeën niet onder stoelen of banken stak. Ik denk aan Trijn van Leemput, de Utrechtse Brouwersvrouw die in 1577 samen met haar vriendinnen en een pikhouweel naar Kasteel Vredenburg stapte om te demonstreren. Het was mooi geweest. Nadat de Spanjaarden waren verslagen stond de dwangburcht leeg, en voordat de macht weer door een of andere vijand zou worden overgenomen moest het kasteel zo snel mogelijk weg. En zo geschiedde.

De metershoge vestingmuren in Nederland en Vlaanderen vertellen bijzondere verhalen die allemaal met elkaar verbonden zijn. Het zijn onze buitenmusea. In tijden dat exposities bezoeken binnen niet kan, lopen we over de muur en nemen we kennis van de geschiedenis. Wellicht is het mogelijk om met toegevoegde realiteit (AR en VR) door de muur te kijken? In vroeger tijden werd een bres in de muur geslagen en kwam de overwinnaar dwars door de muur. Inmiddels voel ik mij een winnaar. De muur in mijn hoofd is afgebrokkeld. De tweede lockdown zorgde voor een nog beter zicht op de toekomst waarin zowel binnen en buiten als virtueel naadloos in elkaar overgaan. Ik spring in de bres en ik trakteer mijzelf op een kunstwerkje dat herinnert aan deze bizarre tijd. Doe het ook, reis veilig, koop kunst, geef kunst, geef om kunst en cultuur, en… blijf alert.
top

Portret van Trijn van Leemput, anoniem, ca. 1650. Coll. CM Reconst vierkante tufsteen muur 12e eeuw Daan Claessen


De ommuurde stad

Tentoonstelling – Boek – Podcast

Hoe bescherm je je stad? Hoe zorg je dat iedereen zich veilig voelt? De ommuurde stad gaat in op de al duizenden jaren durende zoektocht van de mens naar veiligheid en de rol die stadsmuren daar eeuwenlang in hebben gespeeld. Lees meer…

12 september 2020 – 17 januari 2021


expo afb Portret van Trijn van Leemput, anoniem, ca. 1650. Coll. Centraal Museum en persbeeld Het Utrechts Archief


‘Beuk de burcht’ 

Beleving en tentoonstelling in het Utrechts Archief

Ben je benieuwd naar de Utrechtse geschiedenis? In de compleet vernieuwde Expo van Het Utrechts Archief komt het archief tot leven en nemen historische figuren je mee op reis door het verleden. Van de iconische Domtoren tot de prachtige werven en van heldin Trijn van Leemput tot de eerste Lowlands: in de Expo vind je de hoogtepunten uit 2000 jaar Utrechtse geschiedenis! Lees meer..

doorlopend in 2020 

top

DOMunder | Ontdek 2000 jaar Domplein 

Beleving

DOMunder is de prijswinnende historische attractie onder het Domplein in Utrecht voor jong en oud. Van de Romeinen, de roemrijke middeleeuwen tot aan het… Lees meer…

doorlopend in 2020 


top

Uitstapje naar, uitje in Utrecht | Dagje weg met Kunst

Schilderij Vrede van Utrecht in Oudaen

Hoe ziet vrede eruit op een schilderij? Bekijk het indrukwekkende schilderij Vrede van Utrecht van kunstenares Semiramis Öner Mühürdaroglu, tijdens de koffie, lunch of diner in Stadskasteel Oudaen.

Vrede van Utrecht in Oudaen | Utrecht

lees verder→

top

Vesting-tour | Voor Pampus thuis!

Extra leuk met VR-bril!

Zet je VR-bril op (of pak gewoon je laptop of mobiel erbij) en laat je virtueel rondleiden door het fort en over het eiland. Ook de omgeving van Pampus doet mee in deze virtuele rondleiding, met onder andere het Muiderslot! Lees meer…

doorlopend in 2020 

top

Naarden-Vesting

Nederlands Vestingmuseum | Beleving en tentoonstelling

Naarden-Vesting is één van de best bewaarde vestingsteden van Nederland. De stad is beroemd om zijn stervorm die het ontleend aan de zes bastions en is uniek in Europa door zijn dubbele stelsel van wallen en grachten. Het Nederlands Vestingmuseum is gevestigd op bastion Turfpoort. Lees meer…

doorlopend in 2020 


Expositie Nederlands Vesting Museum Naarden Beleg van Naarden 1814 tentoonstelling afb Flyer museum

Beleg van Naarden 1814

Nederlands Vestingmuseum | Beleving en tentoonstelling

BELEG VAN NAARDEN 1814 – Naar schilderijen en prenten van Pieter Gerardus van Os. Het Nederlands Vestingmuseum is gevestigd op bastion Turfpoort in Naarden-Vesting. De klimatologische omstandigheden in deze van oorsprong militaire gebouwen, zijn echter niet geschikt om deze kwetsbare schilderijen uit de collectie van het Rijksmuseum tentoon te stellen. De werken van Pieter Gerardus van Os zijn daarom gefotografeerd in hoge resolutie en afgedrukt in museale kwaliteit op aquarelpapier en canvas. Hierdoor kan de complete serie voor het eerst in Naarden-Vesting getoond worden. Lees meer…

doorlopend in 2020 


De Bastei Nijmegen tentoonstelling De kunst van het verdedigen afb campagnebeeld expo Durer VR

De kunst van het Verdedigen

De bastei van Dürer in de 16e eeuw | Beleving en tentoonstelling

Begin 16e eeuw voelt de Nijmeegse bevolking zich bedreigd. De verdedigingswerken van de stad zijn sterk verouderd en de kanonnen van de vijand slaan steeds grotere gaten in de stadsmuren! De angst onder de bevolking neemt alsmaar toe. Nijmegen wil daarom een machtig verdedigingswerk aan de Waal bouwen. Lees meer…

Nieuw! vanaf 2 december 

top

Fortengordels rond Antwerpen

Ontdekken. Beleven. Heroveren

Over de zichtbaarheid en het hergebruik van de fortengordels rond Antwerpen. Lees meer…

In 980 werd Antwerpen voor het eerst als castrum vermeld, en vanaf 1860 werd de Spaanse omwalling afgebroken en de vesten gedempt om.. Lees meer…


Het Museum van de Stad Brussel

Geschilderd bombardement

Het Bombardement van de Grote Markt in Brussel in 1695

De Grote Markt werd in 1695 bijna totaal verwoest na een drie dagen durend bombardement door het Franse leger, maar verrees als een feniks uit zijn as. Het Stadhuis ontsnapt gedeeltelijk aan het bombardement en vormt het pronkstuk van de Grote Markt. De Grote Markt van Brussel wordt erkend als een van de mooiste pleinen ter wereld. Lees meer…

Het Broodhuis, tegenover het Stadhuis, bevindt zich op de plaats van de vroegere broodhal. Aanvankelijk huisvest dit gebouw financiële gerechtshoven en diensten. Na het bombardement wordt het gerestaureerd en herhaaldelijk verbouwd. In 1873 wordt het afgebroken. De heropbouw in neogotische stijl start in 1875 onder leiding van architect P-V Jamar. Deze volgt de principes van stijleenheid van Viollet-le-Duc (Historische vestingstad Carcassonne, UNESCO Werederfgoed). Sinds enkele decennia is het Stadsmuseum in het gebouw ondergebracht. Lees meer…

top

Vestingsteden in Nederland

Ga erop uit!

Lijst van Nederlandse en Vlaamse vestingsteden vestingen vesting en vestingmuren

Vestingsteden, forten, bunkers en kastelen in Nederland. Rondleidingen, routes, terras, musea en kidsactiviteiten. Lees meer…

top

Blind Walls Gallery Expo Muurschilderingen Breda Wandeling Website en Het Boek vormgeving George & Harrison


Blind Walls Gallery | Hét museum op straat

Buitententoonstelling – Boek – Podcast

Meer dan 80 muurschilderingen vertellen de verhalen van Breda | Wandeling – Website – Boek. Lees meer…

top

SAMA | Murals

Buitententoonstelling

Street Art Museum Amsterdam telt ± 300 straatkunstwerken, variërend van kleine stukken tot monumentale muurschilderingen. Lees meer…

Kantje pikken | IJmuiden

Buitententoonstelling

Een inspirerende street art route van de haven naar het dok. Lees meer…

top

Wall of Flowers Photile mediakunstenaars AlexP (Alex Prooper en Simone van Dam Afb FLM


Wall of Flowers | Aalsmeer

Buitenpresentatie

Dit muurkunstwerk is maar liefst 64 meter lang en bestaat uit ruim 34.000 kleine afbeeldingen. Wall of Flowers is een zogenaamde photile: een kunstwerk opgebouwd uit kleine beelden. Van dichtbij zijn duizenden fotootjes te zien, van veraf vormen alle foto’s samen een nieuw kunstwerk met bloempatronen. Dit kunstwerk is een idee van mediakunstenaars AlexP (Alex Prooper en Simone van Dam) i.s.m. het Flower Art Museum. Lees meer…

top

Wees Alert! | Constant Dullaart

Tentoonstelling This Unjust Mirror

Constant Dullaart (Leiderdorp, 1979) doet al jaren onderzoek naar nepaccounts op social media, reclame en propaganda; thema’s die actueler zijn dan ooit. Zijn werk reflecteert op de bredere sociale en culturele effecten van manipulatieve nieuwe media. Lees meer…

10 oktober 2020 – 14 februari 2021

top

Geef een cadeau voor aan de muur!

Kijk rond in galeries en geef een kunstwerk cadeau. Klik op de banners

Galerie Staphorsius Westzaan Verkoop expositie Buiten gewoon afb Aanbod Galerie Staphorisus

Schilderij Peter van Straten To the Young Gardener Original painting oil on canvas120 x 90 cm y 2020

Museum Mohlmann Appingedam 22e ORT afb Wout Wachtmeester en Debora Makkus

Galerie Lieve Hemel afbeelding Galerie Lieve Hemel

Ledententoonstelling 2020 Galerie Arti-Shock Prijs Rijswijk stem op uw favoriete kunstwerk tot 6 november 2020

Antwerp Art overzicht van galeries en tentoonstellingsruimten in Antwerpen

De Hofgalerie Den Haag Expositie Coby Brinkers & Logeerkunst afb Eef Wezenberg, Coby Brinkers en Ghislaine van Tongeren

Nieuw pand Van Loon Galleries Vught open vanaf 4 juli 2020 monumentaal pand Heuvel 4 Vught

Galerie De Ruimte Geldrop KUNSTXPOSITIE 33 - FABEL, FABELACHTIG, FABULEUS afb campagnebeeld

Herfst 2020 De Beeldenstorm Bosschenhoofd Galerie en Beeldentuin Groepsexpositie

Poederoijen | Tentoonstellingen Loevestein | Expositie Hugo de Groot

Ontsnapt, vrijgelaten, overleden?

Slot Loevestein | Verhalen over leven in gevangenschap | Kaarsverlichte Rondleidingen | Kerstvakantie | Historisch Vestingstadje Woudrichem | Oude Liefde – Brocante | Boeken bij Tante Bethje

Slot Loevestein | Hugo de Groot | Kasteel Poederoijen - Zaltbommel - Woudrichem - Gorinchem

lees verder→


top

Overzicht van alle actuele en lopende tentoonstellingen in Nederland en Vlaanderen | Druk op de knop

Naar een museum | Actuele tentoonstellingen | Nu te zien in Nederland en Vlaanderen


Zoek op plaats van A tot Z | 500 plaatsnamen in Nederland en Vlaanderen | Druk op de knop

Zoek op plaats naar tentoonstellingen, musea, galeries en exposities in Nederland en Vlaanderen


Overzicht Puttertjes en Tour-puttertjes | Korte verhalen over kunst en erfgoed met tips | Druk op de knop

Tentoonstellingen | Exposities | Kunst | Erfgoed Musea | Nu te zien


Nieuwste boven | Dagelijks bijgewerkte lijst van exposities in Nederland en Vlaanderen | Druk op de knop

Nieuwste boven | Nieuwe tentoonstellingen en exposities in Nederland en Vlaanderen


Zoek op naam van A tot Z | meer dan 1000 musea, galeries en tentoonstellingsruimtes in Nederland en Vlaanderen | Druk op de knop

Museum en galerie zoeken op naam Overzicht musea en galeries van a tot z in Nederland en Vlaanderen


Virtuele exposities en museum tours | Ontdek digitaal collecties, kunst en erfgoed en bijzondere verhalen | Druk op de knop

Virtuele Museum Tour VMT Ontdek musea en kunst digitaal Wandel virtueel door museum, galerie en expositieruimte


Kindertentoonstellingen | Familietentoonstellingen | Druk op de knop

Kindertentoonstellingen | Kunst kijken met kinderen | Museum jeugd


Thematentoonstellingen 2020 | 75 Jaar Vrijheid – ruim 100 exposities | Druk op de knop

Tentoonstellingen 75 Jaar Vrijheid 2020 exposities nu te zien


Cultuurtips | Museumrecensies | Museumresencent | Tentoonstellingen | Kunst en erfgoed nu te zien←tentoonstellingsagenda

←zoek museum | galerie

←zoek op plaats

←kinderen | jeugd

←nieuwste boven

←puttertjes


2016-2020 Puttertjes©