Geplaatst op

De (her)ontdekking van de hemel

Puttertjes | doorborduren in korte columns

Over kunst en erfgoed met tips

Heino / Wijhe | Tentoonstellingen, uitstapjes


De (her)ontdekking van de hemel



‘Deze vondst is geen toeschrijving, maar een absolute zekerheid.’ Ik lees woorden van Dirk Hannema op het tekstoverzicht in het koetshuis van Museum het Nijenhuis. De tentoonstelling Dirk Hannema (1895-1984) – Verzamelaar, museumdirecteur en kasteelheer, toont een keuze uit de door hem aangekochte schilderijen, beelden, meubels en andere toegepaste kunstobjecten. Het in 1975 door Hannema verworven schilderij De molen ‘Le blute-fin’, is in 1886 geschilderd door Vincent Van Gogh en blijkt een echte Van Gogh te zijn. Onderzoek door het Van Gogh Museum in Amsterdam stelde het in 2010 vast, 35 jaar na de verwerving door Hannema. Van het niet gesigneerde werk van een molen in Parijs op de heuvel Montmartre zijn onder meer infraroodopnames gemaakt, en er is  geen enkele twijfel. Maar dat wist Hannema in 1975 al.

Dat gelijk heeft hij niet meer mogen meemaken, hij overleed in 1984 in zijn geliefde kasteel het Nijenhuis, omgeven door de hemel, ofwel een zeer gevarieerde en kwalitatief hoogstaande kunstcollectie. Traplopen ging niet meer, vertelde hij tijdens een bezoek in 1981, en daarom sliep hij in de nabijheid van zijn bibliotheek die gevestigd is in de zeskantige toren uit 1894, een kopie van het torentje op het Binnenhof. De in 1895 te Batavia (Nederland-Indië) geboren Dirk Hannema, verhuist op vijfjarige leeftijd naar Den Haag, waar zijn moeder, jkvr. Hermine Elise de Stuers, kunstlessen volgt bij kunstpedagoog H.P. Bremmer. Hier maakt Hannema kennis met kunst. Hij gaat kunstgeschiedenis studeren, en in 1920 wordt hij wetenschappelijk assistent bij Museum Boymans in Rotterdam, en een jaar later is hij er directeur. In 1935 opent, onder zijn leiding, het nieuwgebouwde Museum Boymans, nu bekend als Museum Boijmans Van Beuningen.

Maar hoe komt Dirk Hannema met al die kunst in het Nijenhuis terecht? Hannema bracht in 1958 zijn kunstcollectie naar het kasteel na een omstreden periode tijdens de oorlog en de aankoop van het schilderij ‘De Emmaüsgangers‘ van Johannes Vermeer dat later een Han van Meegeren bleek te zijn. Hij ging er zelf ook wonen, schonk de collectie aan de Stichting Hannema-de Stuers Fundatie, voerde alleen nog het beheer, leidde er een teruggetrokken bestaan en bleef hardnekkig geloven in de authenticiteit van de ‘Vermeer’ en schreef nog andere in de collectie aanwezige werken toe aan deze schilder. En, hij ging stug door met het verwerven van kunst, maar nu als particulier, en zo maakte hij van Kasteel het Nijenhuis een zeer persoonlijk document. De onlangs door Carel Blotkamp genoemde ‘wellicht de beste Nederlandse museumdirecteur uit de eerste helft van de twintigste eeuw’, is tevens de stichter van Museum de Fundatie.

Ik sta met BK (beeldend kunstenaar en echtgenoot) in de Vermeerkamer, en hij vertelt over zijn ontmoeting met Dirk Hannema in 1981. Hannema, legde destijds met veel enthousiasme uit waarom het portret van een echtpaar met twee kinderen een échte Vermeer is. Op het inmiddels aan Jürgen Ovens (1623-1678) toegeschreven schilderij staan de beeltenissen van Vermeer zelf, zijn vrouw Catharina Bolnes, en een grote glazen bol afgebeeld, waarin het atelier van de kunstenaar is weergegeven en, in de wijnranken naast de bol las Hannema de handtekening ‘J. Meer’… BK wijst mij de plek op het schilderij. Wat mooi dat hij dit laat zien, immers van 1993 tot 2000 woonden wij op nog geen kilometer afstand van Kasteel het Nijenhuis in een tot woonhuis met atelier omgebouwde molen uit 1895. En daar schilderde BK in Stilleven met bol, de weerspiegeling van zijn eigen atelier (zie foto hieronder, Stilleven BK).

Toen was het kasteel zelden open voor publiek. Het park daarentegen was vrij toegankelijk en wij dwaalden bijna dagelijks door de tuin onder toeziend oog van Wilhelmina, een prachtig beeld van Charlotte van Pallandt, en de in de winter o zo mysterieus ingepakte buitenbeelden. Een bijzondere sfeer. Na de verfilming door acteur, filmregisseur en kunstschilder Jeroen Krabbé van Harry Mulisch’ internationale bestseller De ontdekking van de hemel in 2000, vertrokken wij naar Antwerpen. Nooit kwamen wij weerom, tot nu. Aanleiding is de tentoonstellingen over het leven van Dirk Hannema op deze bijzondere plek. De kamers in het kasteel zijn opgesteld zoals in de tijd dat Hannema het kasteel bewoonde. Het huis, de collectie, de tuin en de omgeving voelt nog steeds als één geheel. Een thuis in een oord waar wij ooit als passanten neerstreken. Een hernieuwde kennismaking. Ontdekten wij weer even de hemel?

Plattegrond Beeldenpark Kasteel het Nijenhuis | Wijhe - Heino

Kasteel het Nijenhuis | Heino/Wijhe

Dirk Hannema (1895-1984) – Verzamelaar, museumdirecteur en kasteelheer

De expositie vertelt het opmerkelijke verhaal van de gepassioneerde verzamelaar Dirk Hannema, vooroorlogs directeur van Museum Boijmans Van Beuningen en stichter van Museum de Fundatie. Een keuze uit de door hem aangekochte schilderijen, beelden, meubels en andere toegepaste kunstobjecten is opgesteld zoals in de tijd dat Hannema het kasteel bewoonde. Aanleiding voor de tentoonstelling is de biografie Hannema: museumdirecteur door prof. dr. W.E. Krul. Lees meer…


Kasteel het Nijenhuis

Kasteel het Nijenhuis is één van de best bewaard gebleven havezaten in Overijssel. Gelegen tussen de dorpen Heino en Wijhe is het omgeven door een prachtig landschap. De geschiedenis van kasteel het Nijenhuis begint in de late middeleeuwen. Lees meer…


Interieur

Volg de virtuele tour doorheen de ruimtes, en ontdek schilderijen, beelden, meubels en andere toegepaste kunstobjecten. Klik hier…


Enkele stukken uit de collectie

In Kasteel het Nijenhuis is naast antiek, toegepaste kunst en kunstnijverheid werk te zien van Augustinus en Mattheus Terwesten, Jan Lievens, Isaac Israels, Jan Baptist Weenix, Bernardo Strozzi, Jan Fabre, Paul Citroen, Jan Cremer en vele anderen. Lees meer…


Voor kinderen

Doe Boekje | Activiteiten voor kinderen | Kasteel het Nijenhuis

Help jij mee figuren zoeken? Zie jij de verschillen? Wat zeggen de vrouwen tegen elkaar? En wat is er te zien in de engeltjeskamer? Beklom jij ooit een kunstwerk? Vier jij je verjaardag in het kasteel? Vraag het Doe Boekje van Kasteel het Nijenhuis. Lees meer…


Eten en drinken

Hannema's Museumcafé | Kasteel Museum het Nijenhuis

Kasteel het Nijenhuis heeft een uitstekend museumcafé met terras: Hannema’s Museumcafé*. U kunt hier terecht voor koffie, taart, broodjes, soep en salades. Lees meer…


Beeldentuin

In de siertuin, op de gazons en tussen de bomen van het park rond het kasteel, worden ruim negentig beelden van gerenommeerde kunstenaars uit binnen- en buitenland tentoongesteld. De beelden zijn afkomstig uit de collecties van Museum de Fundatie, Beelden aan Zee en de Provincie Overijssel. Lees meer…


Meer zien? | Museum de Fundatie

Museum de Fundatie bevindt zich aan de Blijmarkt, middenin de binnenstad van Zwolle. In 2004/2005 is het gebouw aan de Blijmarkt naar een ontwerp van architect Gunnar Daan verbouwd tot kunstmuseum. In 2012/2013 is het pand spectaculair uitgebreid met ‘de Wolk’ op het dak van het historische gebouw. De uitbreiding, een ontwerp van Hubert-Jan Henket (Bierman Henket Architecten) biedt plaats aan twee tentoonstellingszalen met een gezamenlijk oppervlak van bijna 1000m². Lees meer…


Kijk voor actuele en lopende tentoonstellingen in Wijhe-Heino op button 500

Naar een museum | Actuele tentoonstellingen | Nu te zien in Nederland en Vlaanderen


Cultuurtips | Museumrecensies | Museumresencent | Tentoonstellingen | Kunst en erfgoed nu te zien

puttertjes

←tentoonstellingsagenda

←nieuwste boven

←zoek op categorie

←zoek op plaats

←kinderen | Jeugd

←over puttertjes

←contact


2016 – 2019 Puttertjes©