Geplaatst op

Me, myself & Hugo

Puttertjes | doorborduren in korte columns

Over kunst en erfgoed met tips

Hugo de Groot tentoonstellingen, exposities en wandelingen in musea in Nederland en Vlaanderen


Me, myself & Hugo


 


‘Schipper mag ik overvaren?’ Voet- en fietsveer Hugo brengt ons naar Munnikenland, een landtong achter ons huis gelegen tussen de Waal en de afgedamde Maas. Verscholen tussen de bomen ligt Slot Loevestein. Cisterciënzer monniken streken hier neer in de 13e eeuw, even voordat het slot werd gebouwd. Ze groeven sloten, dempten stromen en kreken en legden akkers aan. Maar na 70 jaar strijd tegen wind en water en voortdurende financiële zorgen gaven zij het op, en nu herinnert alleen de naam nog aan hun aanwezigheid.

Begin 2021 werd ik benaderd door Rijksmuseum Slot Loevestein om ‘aanbod te ontwikkelen rondom Hugo de Groots gedachtegoed gedurende het jubileumjaar’. Op 22 maart 2021 is het precies 400 jaar geleden dat Hugo de Groot uit Slot Loevestein ontsnapte. Hij werd in een boekenkist op een bootje over de stroom, waar nu zo’n 300 schepen met handel dagelijks langs het slot varen, naar Gorinchem gebracht. Tijdens onze overtocht naar Munnikkenland met de Hugo vraag ik mij af; ‘waar kruist Hugo de Groot eigenlijk mijn pad?’

Als je als kind voor het eerst op Loevestein komt, maakt dat grote indruk. Het kasteel, de binnenplaats, de keuken en de zolder hebben enorme afmetingen. Uiteindelijk is het ontsnappingsverhaal en de mysterieuze boekenkist in mijn geheugen blijven hangen, evenals het strandje in de Waal (ik dacht dat strand alleen aan zee bestond), en het tochtje met de veerpont naar de vesting Gorinchem, waarin je je in een andere tijd waant. Is dat mijn enige Hugo-ervaring?

Er is meer. Als geboren en getogen Amersfoortse passeerden wij bijna dagelijks Huis Bollenburg, het huis waar Johan van Oldenbarnevelt (1547 – 1619) opgroeide. Het pand dateert uit ca 1400 en is een van de oudste muurhuizen. Amersfoort was in die tijd een belangrijke stad, en de middeleeuwse architectuur trekt tot op de dag van vandaag veel bezoekers. Raakte Johan van Oldenbarnevelt rond 1560 niet bevriend met de jonge intellectuele alleskunner Hugo de Groot?

Intellectuele alleskunner? Jawel, Hugo de Groot  (1583 – 1645) was gek op lezen, en als kind las hij in bed bij kaarslicht. Op elfjarige leeftijd bezocht hij de hogeschool in Leiden, en hij werd later een van de belangrijkste geleerden van ons land. Hij was al jong een uitzonderlijk begaafd humanist. Humanist? Dat waren in die tijd mensen, veelal uit de intellectuele elite en de hogere burgerij, die klassieke letteren bestudeerden en voorstanders waren van de tolerantie tussen de kerken.

Na zijn ontsnapping in de boekenkist kwam Hugo de Groot via Gorinchem, vermomd als metselaar, in Antwerpen terecht. Maar waarvoor zat hij eigenlijk gevangen op Loevestein? Hugo de Groot was adviseur van Johan van Oldenbarnevelt, de belangrijkste ambtenaar onder prins Maurits. Van Oldenbarnevelt pleitte voor een wapenstilstand met Spanje. De Tachtigjarige Oorlog kostte de staat veel geld en belemmerde de handel. Maurits was tegen de plannen, en hij liet Johan en Hugo in 1618 gevangen zetten.

In Antwerpen werd Hugo de Groot warm onthaald, hij was er geliefd en hij verbleef er een tijdje. De humanist Eric de Put bood hem zelfs een onderkomen aan in zijn Muzenhof op den Caesarsberg bij Leuven. Tijdens ons acht jaar durende verblijf in Antwerpen, volgde ik een opleiding tot stadsgids, en ik ontdekte dat de sfeer van die tijd nog altijd voelbaar is. Maar in de 16e eeuw was het een gespleten stad, papen tegenover calvinisten. Overal namen de spanningen toe, maar niet in Antwerpen. Iedereen leefde samen, want handel is heilig.

Toen wij na ons vertrek uit Antwerpen weer definitief in Nederland neerstreken, bleef mijn vriendin boeken sturen met verhalen uit de Sinjorenstad. Zij kende mijn heimwee naar ’t Stad waar wij samen de gidsopleiding bezochten. Bevlogen docenten lieten ons kennismaken met de Antwerpse renaissance, het humanisme, kunst en handel. Onlangs meerde er weer zo’n boekenscheepje uit Antwerpen aan in de haven van Woudrichem, met aan boord Wildevrouw. De Belgische schrijver Jeroen Olyslaegers beschrijft in een ongelofelijk mooi verhaal bijna voelbaar het 16e-eeuwse Antwerpen, één van de belangrijkste handelssteden in die tijd.

Als uiteindelijk de schipper van de Hugo ons later op de dag weer veilig overzet van Munnikenland naar Woudrichem, dwalen mijn gedachten af. Hugo de Groot zat gevangen op Loevestein. Zijn vrouw Maria, hun kinderen en dienstmeisje Elsje woonden er ook, zo ging dat in die tijd. Enkele straten en de huizen binnen de vesting van Woudrichem dateren nog uit die tijd, en het is bijzonder te weten dat zij hier over de markt hebben gelopen. Als we voet aan wal zetten kijk ik om en zwaai ik nog even naar de schipper. Mijn oog valt op een bord met de tekst, ‘Heen motte betale, weer weer’. Want handel is vrede, toch?

Hugo de Grootjaar 2021

Tentoonstellingen en activiteiten

Op Loevestein en op andere locaties wordt het Hugo de Grootjaar uitbundig gevierd. Klik op de button voor een overzicht van tentoonstellingen, activiteiten en evenementen in het Hugo de Groot Jaar 2021. Klik hier

Hugo de Groot tentoonstellingen exposities wandelingen fietstochten vaartochten expo in Nederland en Vlaanderen

Maar voordat je je in het feestgedruis stort, maak dan vooral eerst kennis met het gedachtegoed van Hugo de Groot, en luister naar de boeiende gesprekken tussen Jort Kelder en Henk Nellen, emeritus hoogleraar en auteur van het boek Hugo de Groot. Een leven in strijd om de vrede 1583-1645, en anderen. En ontdek met Wildevrouw van ‘Stadschroniqueur’ Jeroen Olyslaegers hoe de mensen leefden in de tijd van Hugo de Groot. Lees hieronder verder…


Grootspraak

Podcast met Jort Kelder

400 jaar na zijn ontsnapping in een boekenkist, is het werk van één van ’s Neerlands grootste denkers nog altijd actueel. Vanuit Slot Loevestein is dit Grootspraak: een podcast waarin Jort Kelder gesprekken voert in de geest van Hugo de Groot. Een initiatief en mede mogelijk gemaakt door de Stichting Vrienden van Slot Loevestein en LEAN LAWYERS. Download de hele reeks. Klik hier…

Podcast Grootspraak Jort Kelder mogelijk gemaakt door Stichting Vrienden van Slot Loevestein en LEAN LAWYERS. adbeelding campagnebeeld podcast


Wildevrouw | Jeroen Olyslaegers

Boek – Podcast – Website | De aanloop naar…

Ontdek hoe mensen leefden in een 16de-eeuwse stad. Hoe zij de Tachtigjarige oorlog beleefden en de aanloop naar Het Twaalfjarig Bestand (1609-1621), de periode waarin Hugo de Groot en Johan van Oldenbarnevelt gevangen werden gezet. Een tijd waarin Antwerpen uitgroeide tot één van de belangrijkste handelssteden van Europa.

De wereld van Wildevrouw

De hele wereld komt over de vloer in de herberg… Hoeveel sektes, geloven, waren er eigenlijk in Antwerpen… Volgens de Spanjaarden was de stad waarin de handel de boventoon voerde, een Sodom en Gommora… Waren de Spaanse Nederlanden failliet, en volgde er een kredietcrisis… Ontdek de noodzaak van hypocrisie en huichelarij, de hagenpreken, individuele en collectieve vrijheid, hoge werkloosheid, stijgende voedselprijzen, hoge huizenprijzen, en explosieve volkswoede…

Boek: Wildevrouw is een wervelende, monumentale roman over het verlangen naar eenheid en het veroveren van een innerlijke waarheid, vol vlees en geuren, vol narren en blinden, vol handelaars en woekeraars, profiteurs en bedriegers, vroedvrouwen, cartografen, schilders, drukkers en astrologen, waarbij verlangen en zelfbedrog dansen door de straten van een gedoemde stad. Klik hier…

Podcast: De wereld van Wildevrouw – download gratis de hele reeks als podcast op Klara.be, klik hier

Website: Maak via een uitgebreide website kennis met de personages en de historische locaties. Klik hier…


De Wereld van Wildevrouw Met Jeroen Olyslaegers Podcast Klara afb Boe Wildevrouw De Bezige Bij


Overzicht van alle actuele en lopende tentoonstellingen in Nederland en Vlaanderen | Druk op de knop

Naar een museum | Actuele tentoonstellingen | Nu te zien in Nederland en Vlaanderen


Nieuwste boven | Dagelijks bijgewerkte lijst van exposities in Nederland en Vlaanderen | Druk op de knop

Nieuwste boven | Nieuwe tentoonstellingen en exposities in Nederland en Vlaanderen


Zoek op plaats van A tot Z | 500 plaatsnamen in Nederland en Vlaanderen | Druk op de knop

Zoek op plaats naar tentoonstellingen, musea, galeries en exposities in Nederland en Vlaanderen


Zoek op naam van A tot Z | meer dan 1000 musea, galeries en tentoonstellingsruimtes in Nederland en Vlaanderen | Druk op de knop

Museum en galerie zoeken op naam Overzicht musea en galeries van a tot z in Nederland en Vlaanderen


Virtuele exposities en museum tours | Ontdek digitaal collecties, kunst en erfgoed en bijzondere verhalen | Druk op de knop

Virtuele Museum Tour VMT Ontdek musea en kunst digitaal Wandel virtueel door museum, galerie en expositieruimte


Kindertentoonstellingen | Familietentoonstellingen | Druk op de knop

Kindertentoonstellingen | Kunst kijken met kinderen | Museum jeugd


Overzicht Puttertjes | Korte verhalen over kunst en erfgoed met tips | Druk op de knop

Tentoonstellingen | Exposities | Kunst | Erfgoed Musea | Nu te zien


Cultuurtips | Museumrecensies | Museumresencent | Tentoonstellingen | Kunst en erfgoed nu te zien←tentoonstellingsagenda

←zoek museum | galerie

←zoek op plaats

←kinderen | jeugd

←nieuwste boven

←puttertjes


2016-2021 Puttertjes©